ثبت اختراع در ترکیه 2026: معافیت مالیاتی تورک پتنت

راهنمای راهبردی مالکیت فکری و معافیت‌های مالیاتی نوآوری تدوین شده توسط کارشناسان شرکت غرس

پاسخ مستقیم برای سال 2026: بر اساس قانون مالکیت صنعتی شماره 6769 و ماده 5/B قانون مالیات شرکت‌ها در ترکیه، ۵۰٪ از درآمدهای حاصل از فروش، اجاره، اعطای حق امتیاز (لایسنس) یا تولید تجاری اختراعات ثبت‌شده در سازمان تورک‌پتنت (TÜRKPATENT) از پرداخت مالیات بر درآمد شرکت‌ها در سال 2026 معاف می‌باشد. همچنین فرآیند واگذاری و حق امتیاز اختراع مشمول معافیت ۱۰۰ درصدی مالیات بر ارزش افزوده (KDV) است و امکان ترکیب این معافیت با مزایای تکنوپارک‌ها و مراکز تحقیق و توسعه (Ar-Ge) نیز وجود دارد.

ثبت اختراع در سازمان ثبت اختراعات و علائم تجاری ترکیه (TÜRKPATENT) علاوه بر تضمین انحصار تجاری ۲۰ ساله، ابزاری استثنایی برای کاهش نیمی از مالیات عملکرد شرکت‌های نوآور است. در این راهنما، چارچوب قانونی، مزایای مالیاتی و گام‌های عملی بهره‌مندی از این مشوق‌ها را بررسی می‌کنیم.

۱. چارچوب قانونی ثبت اختراع در تورک‌پتنت ۲۰۲۶

برائه‌های اختراع در ترکیه تابع قانون مالکیت صنعتی (SMK شماره 6769) هستند:

معیارهای پذیرش اختراع:
نوآوری مطلق (Yenilik): اختراع نباید پیش از تاریخ ثبت درخواست، در هیچ نقطه‌ای از جهان علنی شده باشد.
گام ابتکاری (Buluş Basamağı): اختراع نباید برای متخصصان همان حوزه فنی، بدیهی و آشکار باشد.
قابلیت کاربرد صنعتی (Sanayiye Uygulanabilirlik): امکان تولید و استفاده از آن در بخش‌های صنعتی، کشاورزی یا فناوری وجود داشته باشد.
انواع حمایت و مدت‌های قانونی:
برائه اختراع (Patent): حمایت قانونی انحصاری به مدت ۲۰ سال بدون قابلیت تمدید.
مدل کاربردی (Faydalı Model): ویژه نوآوری‌های مکانیکی بدون گام ابتکاری پیچیده، با حمایت ۱۰ ساله.
گزارش جستجو و بررسی بین‌المللی: ثبت پرونده اختراع شامل شرح فنی، ادعانامه (İstemler) و نقشه‌های توضیحی، همراه با بررسی اسبقیّت در پایگاه‌های داده جهانی.

۲. مزایای مالیاتی ماده 5/B برای مالکیت صنعتی

بر اساس ماده 5/B الحاق‌شده به قانون مالیات شرکت‌های ترکیه:

معافیت ۵۰ درصدی از مالیات بر درآمد شرکت‌ها: ۵۰ درصد از سود خالص حاصل از فعالیت‌های زیر از مالیات معاف می‌شود:
اجاره حق بهره‌برداری از اختراع یا اعطای حق امتیاز (Licensing).
انتقال مالکیت اختراع یا واگذاری آن در برابر مبلغ مشخص.
سود حاصل از استفاده مستقیم اختراع در فرآیند تولید محصولات و فروش آن‌ها در بازار.
معافیت کامل از مالیات بر ارزش افزوده (KDV İstisnası): مطابق ماده 17/4-z قانون KDV، قراردادهای انتقال، اعطای حق امتیاز یا فروش حقوق مالکیت صنعتی ثبت‌شده، به‌طور کامل (۱۰۰ درصد) از مالیات بر ارزش افزوده معاف هستند.
معافیت از عوارض تمبر و نوتری: قراردادها و توافق‌نامه‌های مرتبط با حقوق اختراع ثبت‌شده از مالیات تمبر و هزینه‌های ثبتی رسمی معاف می‌باشند.

۳. جدول مقایسه پتنت در برابر اسرار تجاری ثبت‌نشده

معیار

اسرار تجاری و دانش فنی ثبت‌نشده

اختراعات ثبت‌شده در تورک‌پتنت

حمایت قانونی

حمایت قراردادی ضعیف در صورت افشای اطلاعات

حمایت قضایی و کیفری مطلق به مدت ۲۰ سال

معافیت مالیاتی (ماده 5/B)

هیچ‌گونه معافیتی از مالیات شرکت‌ها دریافت نمی‌کند

کسر ۵۰ درصدی از سود مشمول مالیات شرکت‌ها

مالیات بر ارزش افزوده (KDV)

مشمول نرخ استاندارد KDV (۲۰ درصد)

معافیت کامل ۱۰۰ درصدی از مالیات بر ارزش افزوده

تأمین مالی و ارزش‌گذاری اعتباری

دشواری ارزش‌گذاری به‌عنوان دارایی سرمایه‌ای در ترازنامه

دارایی نامشهود معتبر که ارزش شرکت را نزد سرمایه‌گذاران افزایش می‌دهد

۴. مراحل ثبت و بهره‌برداری با غرس

تدوین پرونده مشخصات فنی و ادعانامه حقوقی (Patent Specification): نگارش اسناد با زبان فنی و حقوقی دقیق برای جلوگیری از دور زدن حمایت توسط رقبا.
ثبت درخواست و پیگیری بررسی تورک‌پتنت: نمایندگی موکل به‌عنوان وکیل رسمی اختراع و پیگیری گزارش‌های جستجو و اعتراضات احتمالی.
صدور گواهینامه رسمی اختراع: تکمیل مراحل ثبت نهایی و دریافت سند معتبر برائه اختراع.
اجرای حسابداری مشوق ماده 5/B: تهیه گزارش مالی برای اداره مالیات و جداسازی سود حاصل از اختراع به‌منظور اعمال دقیق کسر ۵۰ درصدی و کسر هزینه‌های R&D.

راهنماهای مرتبط از شرکت مشاوره غرس:

مطالعه کنید: راهنمای ثبت علامت تجاری در ترکیه ۲۰۲۶

مطالعه کنید: راهنمای ثبت شرکت در تکنوپارک ترکیه

مطالعه کنید: ثبت شرکت هلدینگ و مزایای مالیاتی ۲۰۲۶

۵. سوالات متداول

آیا اتباع خارجی می‌توانند مستقیماً در ترکیه اختراع ثبت کنند؟

بله، اشخاص حقیقی و حقوقی خارجی مجاز به ثبت اختراع در ترکیه هستند؛ اما در صورتی که متقاضی محل اقامت یا دفتر شرکتی در ترکیه نداشته باشد، قانون تعیین وکیل رسمی اختراعات در تورک‌پتنت را الزامی می‌داند.

آیا پتنت ترکیه حمایت بین‌المللی در اروپا و جهان ایجاد می‌کند؟

اختراع ثبت‌شده در تورک‌پتنت حمایتی ملی است، اما می‌توان با تکیه بر تاریخ اسبقیّت ترکی، از طریق معاهده همکاری پتنت (PCT) یا دفتر اروپایی اختراعات (EPO) دامنه حمایت را به سطح بین‌المللی گسترش داد.

آیا می‌توان معافیت ماده 5/B را با مزایای تکنوپارک ترکیب کرد؟

بله، شرکت‌های مستقر در تکنوپارک‌ها یا دارای مرکز تحقیق و توسعه (Ar-Ge) می‌توانند با برنامه‌ریزی مالیاتی صحیح، همزمان از معافیت 5/B، کسر هزینه‌های R&D و مشوق‌های مناطق فناوری بهره‌مند شوند.

تفاوت پتنت با مدل کاربردی (Faydalı Model) چیست؟

پتنت برای اختراعاتی با گام ابتکاری واقعی است و ۲۰ سال حمایت می‌کند، در حالی که مدل کاربردی برای نوآوری‌های مکانیکی ساده‌تر طراحی شده و ۱۰ سال حمایت با فرآیند ثبت سریع‌تر ارائه می‌دهد.