Türkiye Franchise Sözleşmeleri ve Hukuki Rehber 2026

Türkiye'de Franchise Sözleşmelerinin Yasal ve Mevzuatsal Temelleri

Türkiye'de uluslararası bir franchise ağı kurmak ve işletmek; borçlar hukuku, ticaret hukuku, fikri mülkiyet mevzuatı, rekabet hukuku ve uluslararası vergi rejiminin Resmî Gazete'de yayımlanan normlarına tam uyum gerektirir. Temel yasal dayanaklar şunlardır:

1. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK): Sui Generis Sözleşme Rejimi

Türk doktrininde ve mahkeme içtihatlarında franchise sözleşmesi; satış, kira (yazılım ve maddi olmayan malvarlığı kullanım hakkı), hizmet/eser (eğitim ve sürekli destek) ve vekalet unsurlarını bünyesinde barındıran isimsiz (sui generis) bir sözleşme türü olarak kabul edilir:

• Sözleşme Özgürlüğü ve Yasal Sınırları (6098 sayılı Kanun m. 26 ve 27): Taraflar sözleşmenin içeriğini serbestçe tayin edebilirler. Ancak kanunun emredici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırı sözleşme hükümleri kesin hükümsüzlük (butlan) yaptırımına tabidir.
• Sözleşme Öncesi Aydınlatma Yükümlülüğü ve Dürüstlük Kuralı (Culpa in Contrahendo): 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesi ve borçlar hukukunun temel ilkeleri uyarınca, franchise veren taraf (franchisor), sözleşme imzalanmadan önce franchise alana (franchisee) sistemin finansal verilerini, operasyonel başarı oranlarını ve maliyetlerini doğru ve eksiksiz açıklamak zorundadır. Yanıltıcı bilgi verilmesi sözleşme öncesi kusur teşkil eder ve iptal ile tazminat sorumluluğu doğurur.
• Haklı Nedenle Fesih (TBK m. 435 kıyasen ve m. 331): Uzun süreli sürekli borç ilişkisi niteliğindeki franchise sözleşmelerinde, taraflar arasındaki güven ilişkisini temelinden sarsan ve dürüstlük kuralına göre sözleşmenin devamını çekilmez kılan durumlarda sözleşme derhal feshedilebilir. Royalti bedellerinin ödenmemesi veya kalite standartlarının ısrarla ihlali haklı fesih nedenleri arasındadır.

2. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK): Acentelik Kıyası ve Denkleştirme Tazminatı

Ticaret Kanununda franchise sözleşmelerine dair özel bir bölüm bulunmadığından, Yargıtay dikey dağıtım ve franchise uyuşmazlıklarında acentelik hükümlerini (TTK m. 102-123) kıyasen uygulamaktadır:

• Denkleştirme / Portföy Tazminatı (TTK Madde 122): Franchise alanın en kritik yasal koruma mekanizmasıdır. Sözleşme, franchise alanın kusuru olmaksızın sona erdiğinde; franchise alanın sisteme kazandırdığı yeni müşterilerden franchise veren sözleşme sonrasında da önemli menfaatler elde etmeye devam ediyorsa ve hakkaniyet gerektiriyorsa, franchise alan tazminat talep edebilir. Bu tazminatın üst sınırı, franchise alanın son beş yıllık faaliyetinde elde ettiği yıllık net kar veya komisyonun ortalamasıdır. Sözleşme kurulurken bu haktan önceden feragat edilmesine dair hükümler Türk mahkemelerince geçersiz sayılmaktadır.
• Basiretli Tacir Olma Yükümlülüğü (TTK Madde 18/2): Türkiye'de faaliyet gösteren her tacir, ticari işletmesiyle ilgili tüm faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmek zorundadır. Bu ilke gereği taraflar; piyasa şartlarını, döviz kurlarını veya sözleşme maddelerinin sonuçlarını bilmediklerini ileri sürerek yükümlülüklerinden kaçınamazlar.

3. 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK): Marka Lisansı ve TÜRKPATENT Tescili

Bir franchise sisteminin varlık temeli, tescilli marka ve işletme konseptinin lisanslanmasıdır. SMK hükümleri bu alanı sıkı şekil şartlarına bağlamıştır:

• Marka Lisans Sözleşmesi (SMK Madde 24): Tescilli bir markanın kullanım hakkı, inhisari (münhasır) veya inhisari olmayan (basit) lisans şeklinde verilebilir. İnhisari lisansta franchise veren, aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça başkasına lisans veremez ve markayı o bölgede kendisi de kullanamaz.
• TÜRKPATENT Siciline Şerh Mecburiyeti (SMK Madde 148): Lisans sözleşmesi taraflar arasında imzalandığı andan itibaren borçlar hukuku açısından bağlayıcı olsa da, Türk Patent ve Marka Kurumu siciline tescil ve şerh edilmedikçe iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Lisansın tescil edilmemesi halinde franchise alan, üçüncü kişilerin marka tecavüzlerine karşı bağımsız dava açma hakkını (dava ehliyeti) kaybeder ve markanın üçüncü kişilere devri halinde kullanım hakkını yitirme riskiyle karşılaşır.

4. 4054 Sayılı Rekabet Kanunu ve Rekabet Kurulu'nun 2002/2 Sayılı Tebliği

Franchise sözleşmeleri, dikey anlaşma niteliğinde olup Rekabet Kurumu denetimine tabidir:

• Pazar Payı Eşiği: 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nden yararlanabilmek için sağlayıcının (franchise verenin) ilgili ürün pazarındaki pazar payının %30'u aşmaması şarttır. %30 aşıldığı takdirde 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet alınması zorunludur.
• Yeniden Satış Fiyatının Tespiti Yasağı (RPM): Franchise verenin, franchise alanın ürün veya hizmetleri nihai tüketiciye hangi fiyattan satacağını belirlemesi veya asgari fiyat dayatması kesinlikle yasaktır. Franchise veren yalnızca tavsiye edilen fiyat listesi yayımlayabilir veya azami tavan fiyat belirleyebilir. Fiyatın fiilen zorunlu kılınması ağır rekabet ihlali sayılır.
• Rekabet Etmeme Yükümlülüğü Sınırları: Sözleşme süresince getirilen rekabet yasakları en fazla 5 yıl için geçerlidir. 5 yılı aşan veya zımni olarak 5 yıldan uzun süren yasaklar grup muafiyeti kapsamından çıkar. Sözleşme sonrasındaki rekabet yasağı ise azami 1 yıl ile sınırlandırılmıştır; yalnızca franchise alanın faaliyet gösterdiği tesis ve araziyle sınırlı olmalı ve franchise verenin devrettiği know-how'ın korunması için zorunlu bulunmalıdır.
• Pasif Satışların Korunması: Bölge münhasırlığı tanınsa dahi, franchise alanın kendi bölgesi dışından gelen internet siparişleri gibi pasif satışları karşılaması engellenemez.

5. 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu ve ÇVÖA Uygulaması

• Stopaj Kesintisi: Kurumlar Vergisi Kanunu m. 30 uyarınca, dar mükellef yabancı kurumlara yapılan gayrimaddi hak, know-how ve royalti ödemeleri %20 oranında kurumlar vergisi stopajına tabidir. Türkiye'nin taraf olduğu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) çerçevesinde, yabancı şirketin mukimlik belgesini (Tax Residency Certificate) apostilli olarak sunması kaydıyla bu oran genellikle %10'a inmektedir.
• Sorumlu Sıfatıyla KDV (KDV-2): Yurt dışından ithal edilen imtiyaz ve lisans hizmetleri üzerinden %20 oranında 2 No'lu KDV beyannamesi ile vergi tahakkuk ettirilir ve indirim konusu yapılır.
• 32 Sayılı Karar ve Kambiyo Mevzuatı: Türkiye'de yerleşik kişiler arasındaki sözleşmelerde döviz yasağı bulunmakla birlikte, taraflardan birinin yurt dışında yerleşik olduğu uluslararası franchise sözleşmelerinde royalti bedellerinin yabancı para (USD, EUR) cinsinden belirlenmesi ve bankalar kanalıyla transferi hukuken serbesttir.

Adım Adım Başvuru ve Tescil Süreci: Müzakerelerden Operasyona

Türkiye'de uluslararası bir franchise yapısının hukuken kurulması ve yürütülmesi altı temel işlem aşamasından oluşur:

Aşama 1: Sözleşme Öncesi Bilgilendirme, Niyet Mektubu (LOI) ve Gizlilik Sözleşmesi (NDA)

1. Karşılıklı Gizlilik Sözleşmesinin Akdedilmesi (NDA): Müzakereler başlamadan önce tarafların ticari sırlarını, müşteri verilerini ve mali tablolarını Türk hukukuna uygun cezai şart içeren bir NDA ile koruma altına alması gerekir.
2. Franchise Bilgilendirme Dokümanının (FDD) Teslimi: Franchise veren, uluslararası operasyonlarını, Türkiye hedeflerini, geçmiş davalarını ve mali tablolarını içeren aydınlatma dosyasını sunar.
3. Niyet Mektubunun (LOI) İmzalanması: Münhasır bölge sınırları, müzakere takvimi, peşinat veya depozito koşulları belirlenerek niyet mektubu imza altına alınır.

Aşama 2: Marka Benzerlik Araştırması, TÜRKPATENT Tescili ve Resmi Lisans Şerhi

1. Kapsamlı Marka Taraması: TÜRKPATENT veri tabanında, özellikle Nice sınıflandırmasına göre 43. sınıf (yeme-içme) veya 35. sınıf (mağazacılık) nezdinde benzer veya kötü niyetli tescil başvuruları taranır.
2. Ulusal Başvuru veya Madrid Protokolü Uzantısı: Yabancı markanın Türkiye tescili yoksa doğrudan ulusal tescil yapılır veya WIPO Madrid Protokolü üzerinden Türkiye tescili tamamlanır.
3. Noter Onaylı Marka Lisans Sözleşmesi: SMK m. 24'e uygun olarak hazırlanan münhasır lisans sözleşmesi yeminli tercüme edilerek Türk noterliğinde resen tasdik ettirilir.
4. TÜRKPATENT Sicil Şerh Başvurusu: Harçlar ödenerek SMK m. 148 kapsamında lisans tescil başvurusu yapılır ve sicil kayıt belgesi alınır.

Aşama 3: Master Franchise Sözleşmesinin Tanzimi, Bölge Münhasırlığı ve Geliştirme Takvimi

1. Bölge Münhasırlığı ve Şube Açılış Takvimi: Türkiye genelini veya belirli coğrafi bölgeleri kapsayan münhasırlık tanınır; her yıl açılması zorunlu asgari şube sayısı (Development Schedule) cezai şart veya münhasırlık kaybı yaptırımına bağlanır.
2. Alt Lisans (Sub-franchise) Yetkisi ve Standartları: Master franchise alanın üçüncü kişilere alt franchise verme yetkisinin sınırları ve tip sözleşme şartları belirlenir.
3. İşletme Kılavuzları (Operations Manual) ve Know-How Korunması: Standart işletme prosedürleri, tarifler ve hizmet standartları ticari sır kapsamında teslim tutanağı ile taraflarca kayıt altına alınır.

Aşama 4: Finansal Yapılandırma, Royalti Transferleri ve Banka Kambiyo İşlemleri

1. Giriş Bedeli ve Sürekli Royalti Oranları: Başlangıç imtiyaz bedeli (Initial Fee) ile ciro üzerinden ödenecek periyodik royalti (%4 - %8) ve reklam fonu katkı payı (%1 - %3) belirlenir.
2. Mukimlik Belgesi Temini ve Apostil Tasdiki: Franchise verenin mukimi olduğu ülkenin yetkili vergi idaresinden alınan mukimlik belgesi apostil şerhi ile onaylatılır ve vergi dairesine ibraz edilir.
3. Banka Transferleri ve Döviz Belgeleri: İlgili fatura ve sözleşmeyle bankalar üzerinden yurt dışı transfer gerçekleştirilir; TCMB mevzuatı gereği Döviz Satım Belgesi (DSB) ve stopaj dekontları dosyalanır.

Aşama 5: Türk Operasyon Şirketinin Kurulması (MERSİS), Belediye Ruhsatları ve KVKK Uyumu

1. Şirket Kuruluşu: MERSİS üzerinden Anonim Şirket (A.Ş.) veya Limited Şirket (Ltd. Şti.) tescil ettirilerek vergi levhası ve ticaret sicil gazetesi ilanı tamamlanır.
2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı: İlgili ilçe veya büyükşehir belediyesinden itfaiye uygunluk raporu ve yapı kullanım izin belgesi (iskân) alınarak işyeri ruhsatı temin edilir.
3. Sağlık ve Gıda İzinleri: Yeme-içme sektöründeki franchise işletmeleri için Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan gıda üretim ve satış izinleri alınır.
4. Kişisel Verilerin Korunması (KVKK 6698 sayılı Kanun): Tüketici sadakat kartları, mobil aplikasyonlar ve POS verileri için aydınlatma metinleri hazırlanır ve VERBİS kaydı gerçekleştirilir.

Aşama 6: Sözleşme Yönetimi, Denetimler, Fesih Bildirimleri ve Fikri Mülkiyet İadesi

1. Kalite ve Finansal Denetim Yetkisi: Franchise verenin habersiz denetim hakkı ve bağımsız denetçilerle POS/muhasebe yazılımlarını inceleme yetkisi işletilir.
2. Noter İhtarnamesi ve Düzeltme Süresi (Cure Period): Sözleşme ihlallerinde noter kanalıyla en az 30 ila 60 günlük düzeltme süresi içeren resmi ihtarname keşide edilir.
3. De-Branding ve Fikri Mülkiyetin Tasfiyesi: Fesih halinde tabelaların sökülmesi, işletme kılavuzlarının iadesi, kalan stokların maliyet bedeliyle devri ve TÜRKPATENT'teki lisans şerhinin terkin başvurusu yapılır.

Türkiye'de Franchise Kurulum ve Hukuki Masraflar Tablosu

2026 yılı piyasa koşullarında Türkiye'de uluslararası bir franchise sisteminin kurulması sürecindeki ortalama resmi harçlar ve avukatlık masrafları aşağıda gösterilmiştir:

Gerçek Vaka Analizi: Uluslararası Bir Restoran Zincirinin İstanbul'da Master Franchise ile Büyümesi

Girişim Profili ve Arka Plan

Merkezi İsviçre'de bulunan uluslararası bir hızlı servis restoran grubu (Fast-Casual Dining), Türkiye pazarına girmek üzere İstanbul merkezli güçlü bir yatırım grubu ile 10 yıllık Master Franchise Sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşme uyarınca yatırımcı grup, ilk 4 yıl içinde İstanbul, Ankara ve İzmir'de toplam 15 restoran açmayı ve 4,5 milyon Amerikan Doları yatırım yapmayı taahhüt etmiştir.

Ortaya Çıkan Hukuki İhtilaflar ve Engeller

1. Kötü Niyetli Marka Gaspı: İsviçreli marka sahibi Türkiye'de tescil başvurusu yapmak istediğinde, TÜRKPATENT nezdinde yerel bir rakip şirketin 43. sınıfta neredeyse birebir aynı ibareli bir marka tescil başvurusu yaptığı tespit edilmiştir.
2. İzinsiz Alt Franchise ve Kalite Bozulması: Türk master franchise alan, sözleşmenin ikinci yılında İsviçreli merkezin yazılı onayını almaksızın Bursa ve Antalya'da üçüncü kişilere alt lisans (sub-franchise) vermiş; alt şubelerin maliyet kısmak amacıyla orijinal sosları yerel muadillerle değiştirmesi marka imajını zedelemiştir.
3. Stopaj İhtilafı ve Banka Blokesi: Vergi müfettişlerince yapılan incelemede, yurt dışına gönderilen royalti bedellerinde İsviçre mukimlik belgesinin apostil eksikliği gerekçe gösterilerek %10 yerine %20 stopaj tarhiyatı ve vergi ziyaı cezası uygulanmış; yaklaşık 130.000 dolarlık vergi farkı doğmuştur.

GARS Hukuk Ekibinin Stratejik Müdahalesi

• İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde Hükümsüzlük Davası: GARS avukatları, 6769 sayılı SMK'nın 6. ve 25. maddelerine dayanarak kötü niyetli yerel tescile karşı derhal hükümsüzlük davası açmış, markanın uluslararası tanınmışlığını ispatlayarak ihtiyati tedbir kararı almış ve davayı kazanarak korsan tescili sicilden terkin ettirmiştir.
• TÜRKPATENT Siciline Münhasır Lisans Şerhi: Marka tescili kesinleştikten sonra master franchise lisansı resmi sicile tescil edilerek üçüncü kişilere karşı tam koruma sağlanmıştır.
• Noter İhtarnamesi ve Şebeke Islahı: TBK m. 435 kapsamında noter aracılığıyla 45 günlük düzeltme süresi içeren ihtarname keşide edilmiş; izinsiz alt franchise alanların standart sözleşmeleri imzalaması ve global mutfak standartlarına uyumu sağlanmış, ihlaller için uzlaşmalı cezai şart tahsil edilmiştir.
• Vergi Dairesi Uzlaşması ve Mukimlik Belgesi Onayı: İsviçre yetkili makamlarından usulüne uygun apostilli mukimlik belgesi temin edilerek vergi dairesine düzeltme beyannamesi verilmiş, ceza tarhiyatı kaldırılarak %10'luk indirimli stopaj oranı güvenceye alınmıştır.

Elde Edilen Hukuki ve Ticari Sonuçlar

Restoran ağı hukuki krizlerden arındırılmış, 18 ay içinde 9 şubeye ulaşmış, markanın Türkiye'deki hakları güvence altına alınmış ve royalti transferleri %10 stopaj avantajıyla yasal zeminde düzenli hale getirilmiştir.

Yaygın Hukuki Tuzaklar, Riskler ve Avukat Çözümleri

Türkiye'de franchise operasyonlarında karşılaşılan başlıca hukuki riskler ve uzman avukat çözümleri şunlardır:

1. Marka Lisansının TÜRKPATENT Siciline Şerh Edilmemesi

• Tuzak: Sadece taraflar arasında franchise sözleşmesi akdetmekle yetinip lisansın TÜRKPATENT marka siciline tescil edilmemesidir. SMK m. 148 gereği tescilsiz lisans iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Franchise veren markayı devrederse veya markaya haciz konursa lisans hakkı kaybedilebilir.
• Avukat Çözümü: Sözleşmeye noter onaylı tescil taahhüdü konulmalı, tescil harçları yatırılarak sözleşmenin yürürlüğe girmesi lisansın TÜRKPATENT siciline tescil edilmesi şartına bağlanmalıdır.

2. Rekabet Kurulu Tebliğine Aykırı Rekabet Yasakları ve Fiyat Tespiti

• Tuzak: Sözleşmede 5 yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğü öngörülmesi veya franchise alana bağlayıcı nihai satış fiyatı dayatılmasıdır. Bu hükümler 4054 sayılı Kanun m. 4 uyarınca geçersiz olup teşebbüslere yıllık cirolarının %10'una kadar idari para cezası kesilmesine yol açar.
• Avukat Çözümü: Rekabet yasakları azami 5 yıl olarak formüle edilmeli, sözleşme sonrası yasak sadece faaliyet gösterilen lokasyonla ve 1 yılla sınırlandırılmalı, fiyat listeleri hukuken "tavsiye edilen azami fiyat" olarak düzenlenmelidir.

3. Döviz Kuru Dalgalanmaları ve Transfer Pürüzleri

• Tuzak: Sabit döviz üzerinden royalti belirlenmesi halinde, kur artışlarında franchise alanın ödeme güçlüğüne düşerek TBK m. 138 kapsamında sözleşmenin uyarlanması (aşırı ifa güçlüğü) davası açmasıdır. Ayrıca eksik kambiyo evrakı transferin bankada takılmasına yol açar.
• Avukat Çözümü: Sözleşmeye döviz koridoru (kur tabanı ve tavanı) eklenmeli veya Türk Lirası ciro üzerinden enflasyon düzeltmeli oran belirlenmeli; banka transferleri öncesi Döviz Satım Belgesi (DSB) ve stopaj dekontları tam hazırlanmalıdır.

4. TTK 122 Kapsamındaki Denkleştirme Tazminatının Göz Ardı Edilmesi

• Tuzak: Sözleşme süresi dolduğunda haklı bir neden olmaksızın sözleşmenin yenilenmemesi ve franchise alanın kurduğu müşteri portföyünün franchise veren tarafından devralınmasıdır. Franchise alan TTK m. 122 uyarınca yüklü tutarda portföy tazminatı davası açabilir.
• Avukat Çözümü: Sözleşme yönetimi sürecinde tüm operasyonel ihlaller noter ihtarnameleriyle belgelenerek haklı fesih altyapısı oluşturulmalı; sözleşme sonu için demirbaşların rayiç bedelle devir mekanizması sözleşmeye bağlanmalıdır.

5. İşletme Kılavuzlarının ve Know-How'ın Sızdırılması

• Tuzak: İşletme el kitaplarının ve tariflerin çalışanlara korunmasız şekilde verilmesi ve eski franchise alanın tabelayı indirip aynı konseptle faaliyete devam etmesidir.
• Avukat Çözümü: İşletme kılavuzları TTK m. 54-63 kapsamında ticari sır olarak tescillenmeli, çalışanlarla bağımsız gizlilik sözleşmeleri imzalanmalı ve ihlaller için ağır cezai şart hükümleri getirilmelidir.

Karşılaştırmalı Karar Matrisi: Türkiye Pazarına Giriş Modelleri

Yabancı yatırımcıların ve yerel ortakların Türkiye'ye giriş modellerini değerlendirmesi için hazırlanan stratejik karşılaştırma tablosu aşağıdadır:

Sıkça Sorulan Sorular

Franchise alan sözleşme bitiminde TTK m. 122 uyarınca portföy tazminatı talep edebilir mi?

Evet, franchise alan, Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 122. maddesinde düzenlenen denkleştirme (portföy) tazminatını kıyasen talep edebilir. Bunun için sözleşmenin franchise alanın kusurlu bir davranışı olmaksızın sona ermiş olması, franchise alanın sisteme kazandırdığı müşteri çevresinden franchise verenin sözleşme sonrasında da ekonomik menfaat sağlamaya devam etmesi ve durumun hakkaniyete uygun bulunması gerekir. Yasal tazminat tutarı, franchise alanın son beş yıllık faaliyet dönemindeki yıllık net kazancının ortalamasını aşamaz.

Marka lisansının TÜRKPATENT nezdinde tescil edilmemesinin hukuki sonuçları nelerdir?

Marka lisans sözleşmesinin TÜRKPATENT siciline şerh edilmemesi halinde, sözleşme taraflar arasında geçerliliğini korumakla birlikte 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun 148. maddesi gereğince iyi niyetli üçüncü kişilere karşı hüküm ifade etmez. Bu durumda franchise alan, piyasada markayı taklit edenlere veya haksız rekabette bulunanlara karşı kendi adına bağımsız dava açma ehliyetini kaybeder, gümrüklerde sahte ürünlere el koyduramaz ve markanın üçüncü bir kişiye satılması halinde lisans hakkını yeni malike karşı ileri süremez.

Uluslararası franchise royalti ödemelerinde stopaj oranı nasıl belirlenir?

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca dar mükellef kurumlara yapılan royalti ve gayrimaddi hak ödemelerinde genel stopaj oranı %20'dir. Ancak Türkiye ile franchise verenin mukimi olduğu ülke arasında Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) bulunuyorsa, bu oran anlaşma hükümlerine göre genellikle %10'a indirilmektedir. İndirimli orandan faydalanabilmek için yabancı firmanın kendi ülkesinden temin edeceği apostilli ve noter onaylı Türkçe tercümeli Mukimlik Belgesini (Tax Residency Certificate) Türk vergi dairesine ve transferi yapan bankaya sunması zorunludur.

Franchise sözleşmelerinde yabancı hukuk ve uluslararası tahkim seçilebilir mi?

Evet, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) 24. maddesi gereğince yabancılık unsuru taşıyan franchise sözleşmelerinde taraflar uygulanacak hukuku (örneğin İsviçre veya İngiliz hukuku) serbestçe seçebilirler. Aynı şekilde 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu kapsamında uyuşmazlıkların İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) veya ICC tahkimi ile çözülmesi kararlaştırılabilir. Ancak bu seçimler, Türk kamu düzenine (kamu düzeni), 4054 sayılı Rekabet Kanunu'nun emredici kurallarına ve Türkiye sınırları içindeki marka haklarına ilişkin zorunlu mevzuata aykırı olamaz.

Franchise sözleşmesini haklı nedenle (Haklı Neden) derhal feshetmenin yasal şartları nelerdir?

Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay uygulamasına göre haklı nedenle derhal fesih için, taraflar arasındaki ticari güveni temelinden sarsan ve dürüstlük kuralına göre sözleşmenin devamını çekilmez kılan ağır bir ihlal bulunmalıdır. Royalti bedellerinin ısrarla ödenmemesi, hijyen ve kalite standartlarının ağır şekilde çiğnenmesi veya ticari sırların ifşası haklı fesih sebebidir. Fesihten önce noter aracılığıyla resmi ihtarname gönderilerek ihlalin giderilmesi için en az 30 ila 60 günlük makul bir düzeltme süresi (cure period) verilmesi yasal kuraldır; ihlal düzeltilemeyecek mahiyette ise derhal fesih hakkı doğar.