Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanıma Tenfizi 2026

Türk Hukukunda Tanıma ve Tenfizin Yasal ve Mevzuat Temeli

Yabancı mahkeme ilamlarının Türk hukuk düzenine entegrasyonu, uluslararası adli yardımlaşma ve milli egemenlik dengesini gözeten yasal düzenlemelere dayanır:

1. 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK):

• Madde 50 (Tenfiz Kararı): Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş bulunan ilamların Türkiye'de icra olunabilmesi, yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır.
• Madde 54 (Tenfiz Şartları ve Revizyon Yasağı): Hâkim, yabancı mahkeme kararının doğruluğunu ve maddi hukuka uygunluğunu esastan inceleyemez (Revizyon Yasağı - Révision au Fond). Yalnızca şu şartları denetler:
• Karşılıklılık (Mütekabiliyet): Türkiye Cumhuriyeti ile ilamın verildiği devlet arasında adli yardımlaşma anlaşması, kanuni hüküm veya fiili uygulamanın varlığı.
• Münhasır Yetki Yasağı: Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması (örneğin Türkiye'deki taşınmazların aynına ilişkin davalar yalnızca Türk mahkemelerinde görülür).
• Kamu Düzenine Uygunluk (Türk Kamu Düzeni): İlamın, Türk hukukunun temel adalet, anayasal hak ve kamu düzeni ilkelerine açıkça aykırı düşmemesi.
• Savunma Hakkına Riayet: Davalının yabancı mahkemede usulüne uygun şekilde davet edilip savunma hakkını kullanabilmiş olması; gıyapta verilen kararlarda tebligat usulsüzlüğü bulunmaması.
• Madde 58 (Tanıma): Cebrî icra unsuru içermeyen tespit ve inşai hükümler (boşanma, nesep, vasi tayini vb.) için tanıma kararı verilir. Tanımada karşılıklılık şartı aranmaz.

1. Taraf Olunan Uluslararası Sözleşmeler:

• 1961 Tarihli Lahey Apostil Sözleşmesi: Taraf ülkelerde verilen mahkeme kararlarının apostil şerhi taşıması halinde ek konsolosluk onaylarına gerek kalmaksızın kabul edilmesini sağlar.
• Türkiye'nin akdettiği ikili Adli Yardımlaşma Sözleşmeleri (Almanya, İtalya, Avusturya, BAE, Gürcistan, Azerbaycan ve diğer birçok ülke ile).

1. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK):

• Tenfiz davalarının basit yargılama usulüne tabi olduğunu, duruşmalı yürütüleceğini, İstinaf ve Temyiz kanun yollarının açık olduğunu düzenler.

Tanıma ile Tenfiz Arasındaki Temel Hukuki Farklar

Uygulamada sıklıkla birbirine karıştırılan tanıma ve tenfiz kurumları sonuçları itibarıyla birbirinden ayrılır:

1. Tanıma Davası (Tanıma)

• Hukuki Sonuç: Yabancı ilama Türkiye'de "kesin delil" ve "kesin hüküm" etkisi kazandırır.
• Dava Konusu: Eda hükmü içermeyen kararlar. Boşanma, velayet tespiti, şirketlerin iflas veya tasfiye kararları bu kapsamdadır.
• Karşılıklılık Şartı: MÖHUK 58 gereğince tanıma davalarında karşılıklılık (mütekabiliyet) aranmaz. İlamı veren ülke Türk kararlarını tanımasa dahi, Türk mahkemeleri şartları varsa kararı tanır.

2. Tenfiz Davası (Tenfiz)

• Hukuki Sonuç: Yabancı ilama Türkiye'de "cebrî icra gücü" kazandırır. Davacı, ilamı Türk icra dairelerine koyarak borçlunun taşınmazlarına, banka hesaplarına ve araçlarına haciz tatbik edebilir.
• Dava Konusu: Para alacakları, sözleşmesel tazminatlar ve ifa yükümlülükleri gibi eda içeren kararlar.
• Karşılıklılık Şartı: Kanunen zorunludur; karşılıklılık ispatlanamazsa tenfiz davası esasa girilmeksizin reddedilir.

Dava Açılışında Zorunlu Belgeler ve Usul Şartları

MÖHUK'un 53. maddesi gereğince tenfiz dilekçesine aşağıdaki belgelerin asıllarının veya onaylı suretlerinin eklenmesi kanuni zorunluluktur:

1. Yabancı Mahkeme Kararının Aslı veya Onaylı Sureti

• İlamı veren mahkemenin resmi mührünü ve hâkim imzasını taşıyan ıslak imzalı veya doğrulanabilir elektronik imzalı resmi nüsha.

2. Kesinleşme Şerhi (Apostilli Kesinleşme Belgesi)

• İlamın o ülke kanunlarına göre kesinleştiğini, olağan kanun yollarının tüketildiğini ve kesin olarak icra edilebilir nitelikte olduğunu gösteren resmi şerh belgesi.

3. Apostil Tasdiki veya Konsolosluk Zincirleme Onayı

• Lahey Sözleşmesi'ne taraf ülkeler için Apostille tasdik şerhi; diğer ülkeler için Dışişleri Bakanlığı ve Türkiye Dış Temsilciliği (Büyükelçilik/Başkonsolosluk) onayı.

4. Yeminli Tercüme ve Noter Onayı

• İlamın, kesinleşme belgesinin ve varsa tebligat evraklarının Türkiye'de yeminli tercüman tarafından tercüme edilip noterlikçe tasdik edilmiş metinleri.

5. Savunma Hakkına Uygunluk Belgeleri

• Davalının gıyabında karar verilmişse, dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini kanıtlayan tebligat mazbataları.

Adım Adım Yargılama Süreci: Dilekçeden Cebrî İcraya

Yabancı mahkeme kararının icra edilebilir hale gelmesi için izlenen 5 temel aşama:

1. Aşama: Görevli ve Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi

• Görevli Mahkeme: Uyuşmazlık ticari iş niteliğinde ise Asliye Ticaret Mahkemesi; diğer hukuki uyuşmazlıklarda Asliye Hukuk Mahkemesidir. Aile hukukuna ilişkin tenfizlerde ise Aile Mahkemeleri görevlidir.
• Yetkili Mahkeme: Davalının Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesi; yerleşim yeri yoksa sakin olduğu yer; o da yoksa icraya konu malların bulunduğu yer mahkemesidir. Bu yerlerin hiçbiri bulunamazsa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemeleri yetkilidir.

2. Aşama: Dava Dilekçesinin UYAP Üzerinden Açılması

GARS avukatları tarafından hazırlanan tenfiz dava dilekçesi, yabancı ilam ve onaylı tercümeleriyle birlikte UYAP sistemi üzerinden yetkili mahkemeye sunulur ve peşin harç ile gider avansı yatırılır.

3. Aşama: Duruşma Tebligatı ve Şartların İncelenmesi

• Mahkeme tensip zaptı düzenleyerek duruşma günü belirler ve dava dilekçesini davalıya tebliğ eder. Davalı yurt dışındaysa tebligat uluslararası tebligat sözleşmeleri uyarınca Adalet Bakanlığı aracılığıyla diplomatik yoldan yapılır.
• Duruşmada hâkim, MÖHUK 54'teki şartların mevcudiyetini inceler; davanın esasına yönelik itirazlar revizyon yasağı gereğince dinlenmez.

4. Aşama: Tenfiz Kararının Verilmesi ve Kanun Yolu

• Şartların tamam olduğu anlaşıldığında mahkeme yabancı ilamın kısmen veya tamamen tenfizine karar verir.
• Karara karşı davalı İstinaf ve Temyiz yoluna başvurabilir. MÖHUK 57 uyarınca temyiz veya istinaf yoluna başvurulması tenfiz kararının icrasını kendiliğinden durdurur.

5. Aşama: İcra Dairesinde Cebrî İcra Takibi

Tenfiz kararı kesinleştiğinde ilam niteliği kazanır. Avukat, icra dairesine başvurarak borçluya "İcra Emri" gönderir. Borçlu borcu ödemezse haciz ve satış işlemleri başlatılarak alacak tahsil edilir.

2026 Yılı Tahmini Tenfiz Yargılama Harç ve Masraf Tablosu

Aşağıdaki tabloda, 100.000 USD (yaklaşık 4.000.000 TL) tutarındaki bir yabancı ticari alacak ilamının Türkiye'deki tenfiz dava masrafları yer almaktadır:

Örnek Olay ve Saha Vakası: Körfez Lojistik Şirketinin 450.000 Dolarlık Tahsilatı

2024 yılında Dubai'de yerleşik uluslararası bir deniz taşımacılığı şirketi, Türk bir armatörlük şirketi aleyhine Dubai Ticaret Mahkemesi'nde açtığı navlun bedeli davasını kazanarak 450.000 USD tutarında kesinleşmiş ilam elde etmiştir. Borçlu Türk şirketi borcu ödemekten kaçınarak banka varlıklarını ve filo hisselerini İstanbul'a aktarmıştır.

Alacaklı yabancı şirket GARS Danışmanlık'a başvurmuştur. GARS uluslararası dava avukatları, Dubai mahkemesinden kesinleşme şerhi ve Birleşik Arap Emirlikleri Adalet Bakanlığı kanalıyla Apostil tasdikini temin etmiştir. Belgeler İstanbul'da noter onaylı tercüme ettirilerek İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde tenfiz davası ikame edilmiştir.

Davalı borçlu vekili, Türkiye ile BAE arasında adli yardımlaşma sözleşmesi bulunmadığını ve karşılıklılık şartının gerçekleşmediğini ileri sürmüştür. GARS avukatları, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarını ve Dubai mahkemelerinin Türk mahkeme kararlarını tenfiz ettiğine dair emsal mahkeme kararlarını dosyaya sunarak fiili karşılıklılığın (fiili mütekabiliyet) eksiksiz mevcut olduğunu ispatlamıştır. Mahkeme itirazları reddederek tenfiz kararı vermiştir. Kararın kesinleşmesini müteakip İstanbul İcra Dairesi üzerinden şirketin banka hesaplarına ve gayrimenkullerine haciz konularak 450.000 USD alacağın tamamı tahsil edilmiştir.

Sahada Karşılaşılan Tuzaklar ve Önleyici Hukuki Tedbirler

Uluslararası tenfiz süreçlerinde davacıların hak kaybına uğramasına neden olan kritik tuzaklar:

1. Tuzak: Karşılıklılık Şartının Bulunmadığı Ülkelerden Alınan İlamlar

• Risk: Türkiye ile arasında ne sözleşme ne de fiili uygulama bulunmayan bir ülkeden alınan alacak ilamının tenfizi talep edildiğinde dava esasa girilmeden reddedilir.
• Çözüm: Dava açılmadan önce GARS uzmanlarınca Yargıtay emsal kayıtları taranmalı; karşılıklılık yoksa doğrudan Türkiye'de asıl alacak davası açılmalı ve yabancı karar kesin delil olarak sunulmalıdır.

2. Tuzak: Kesinleşme Şerhi Yerine Sadece Karar Metnini Sunmak

• Risk: Karar üzerinde "Nihai Karar" yazsa dahi, temyiz yolunun tükendiğini gösteren ayrı bir kesinleşme belgesi sunulmazsa dava usulden reddedilir.
• Çözüm: İlamı veren mahkeme yazı işlerinden ıslak imzalı veya elektronik doğrulamalı resmi kesinleşme şerhi alınmalı ve apostillenmelidir.

4. Tuzak: Tebligat Usulsüzlükleri ve Savunma Hakkının İhlali İddiası

• Risk: Yabancı ülkedeki ilk derece mahkemesinde Türk vatandaşı veya Türkiye'de mukim davalıya usulüne uygun tebligat yapılmamışsa, MÖHUK 54/ç bendi gereğince tenfiz talebi derhal reddedilir.
• Çözüm: Yabancı yargılama dosyasındaki tebligat evrakı, uluslararası adli tebligat sözleşmelerine uygunluğu yönünden önceden denetlenmeli; gıyapta verilen kararlarda davalının savunma hakkının kısıtlanmadığı somut evrakla ispatlanmalıdır.

5. Tuzak: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve 11. Hukuk Dairesi Emsal Kriterleri

• Risk: Ticari sözleşmelerde yer alan yetki şartlarının göz ardı edilmesi veya yabancı mahkemenin münhasır yetki kuralını çiğnemesi durumunda tenfiz kararı bozulmaktadır.
• Çözüm: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları doğrultusunda, taraflar arasındaki sözleşmenin yetki maddesi titizlikle incelenmeli ve kararın kesin hüküm teşkil ettiği Türk mahkemesine açık gerekçelerle sunulmalıdır.

Karşılaştırmalı Hukuki Karar Matrisi

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Türkiye'deki bir gayrimenkulün tapu devrine ilişkin yabancı mahkeme kararı tenfiz edilebilir mi?

Hayır. Türk hukukunda taşınmazların mülkiyetine ve ayni haklarına ilişkin davalar Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine (MÖHUK m. 54/b) tabidir. Yabancı bir mahkemenin Türkiye'deki taşınmazın tesciline veya devrine ilişkin verdiği hükümler Türk mahkemelerince kesinlikle tenfiz edilemez; tescil için Türkiye'de müstakil bir dava açılması zorunludur.

Yabancı davacının Türkiye'de duruşmalara bizzat katılması gerekir mi?

Hayır. Yabancı davacının şahsen duruşmalara katılması zorunlu değildir. Türk Konsolosluğu'ndan veya yurt dışındaki noterden apostilli olarak çıkarılacak özel yetkili bir avukat vekaletnamesi ile tüm yargılama ve icra süreci yetkili Türk avukat tarafından yürütülür.

Yabancı şirketler tenfiz davası açarken teminat yatırmak zorunda mıdır?

MÖHUK'un 48. maddesi uyarınca Türkiye'de dava açan yabancı gerçek ve tüzel kişiler kural olarak yargılama giderlerini temin etmek üzere mahkeme veznesine teminat yatırmakla yükümlüdür. Ancak davacının tabiiyetinde bulunduğu devlet ile Türkiye arasında 1954 tarihli Lahey Hukuk Usulü Sözleşmesi veya ikili anlaşma bulunması halinde yabancı davacı teminattan tamamen muaftır.

Yabancı hakem kararlarının tenfizi ile mahkeme kararlarının tenfizi arasında ne fark vardır?

Milletlerarası ticari tahkim kararlarının tenfizi, Türkiye'nin taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesi'ne ve MÖHUK'un 60. maddesine tabidir. Hakem kararlarının tenfizinde karşılıklılık şartı New York Sözleşmesi uyarınca çok daha geniş ve esnek uygulanmakta olup, devlet mahkemesi ilamlarına kıyasla daha süratli sonuçlanmaktadır.

Tenfiz davası açmak için belirli bir zamanaşımı süresi var mıdır?

Yabancı ilamın icra edilebilirliği öncelikle ilamı veren devletin zamanaşımı kurallarına tabidir; ilam kendi ülkesinde zamanaşımına uğramışsa Türkiye'de tenfiz edilemez. Türk mahkemesince tenfiz kararı verildikten sonra ise İcra ve İflas Kanunu'nun 39. maddesi gereğince ilamın kesinleşmesinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi geçerlidir.

Tenfiz kararı kesinleşmeden icra takibine başlanabilir mi?

MÖHUK m. 57/2 hükmü uyarınca tenfiz kararları ancak kesinleştikten sonra infaz kabiliyeti kazanır. Karar aleyhine istinaf veya temyiz yoluna başvurulması icrayı kendiliğinden durdurur. Dolayısıyla cebrî icra ve fiili haciz işlemlerine geçilebilmesi için tenfiz ilamının şekli ve maddi anlamda kesinleşme şerhini taşıması kanuni zorunluluktur.